|
|
|
Στο έγκυρο αγγλόφωνο περιοδικό Odyssey, διαβάσαμε το πολύ ενδιαφέρον άρθρο της κ. Μαρίνας Φράγκου
γιά το ΣΑΕ. Η ιδιαιτερότητα του άρθρου, που μεταφράσαμε γιά εσάς,
έγκειται στο γεγονός ότι η αρθρογράφος υπήρξε υπεύθυνη του προγράμματος
γιά τον απόδημο Ελληνισμό στην Πολιτιστική Πρωτεύουσα-Θεσσαλονίκη
(1997) και πρώτη διευθύντρια του κεντρικού γραφείου του ΣΑΕ στη
Θεσσαλονίκη. 'Ηταν, επίσης, το "δεξί χέρι" του πρόεδρου του ΣΑΕ την
τετραετία 1996-99. Η κ. Φράγκου γεννήθηκε και μεγάλωσε στις ΗΠΑ και
στην Ελλάδα ζει μόνιμα από τα 1994. Είναι βιοχημικός στο επάγγελμα και
διδάκτωρ στο τμήμα Γεωγραφίας του Πανεπιστήμιου του Αιγαίου. Ακολουθεί
το άρθρο:
ΣΑΕ: Κερδίστε δωρεάν διακοπές στην Ελλάδα
Το ενδεκαμελές προεδρείο του Συμβούλιου Απόδημου
Ελληνισμού (ΣΑΕ) είχε την πρώτη του συνεδρίαση -της χιλιετηρίδας- τον
Φεβρουάριο στη Θεσσαλονίκη. Μετά από τόσα χρόνια ύπαρξης του ΣΑΕ, οι
συνεδριάσεις του προεδρείου είναι μάλλον προβλέψιμες. Τρες χαώδεις
ημέρες προσφέρουν 'Ελληνες πολιτικούς, που παρελαύνουν γιά να κάνουν
δηλώσεις στην τηλεόραση, ντόπιους που περιμένουν πολλές ώρες γιά να
παραδώσουν στον πρόεδρο του ΣΑΕ μιά πρόταση που μπορεί να σώσει τον
κόσμο ή αυτούς τους ίδιους και δείπνα πολυτελείας στο τέλος κάθε
ημέρας. Μετά, βγαίνει ένα δελτίο Τύπου στο οποίο τα προγράμματα πάντα
ανακοινώνονται σε μέλλοντα χρόνο, η ανάγκη ν' αναμιχθεί η νεολαία πιό
έντονα πάντα υπερτονίζεται και το ποσό των χρημάτων που έχει
συγκεντρώσει η Οργάνωση γιά τα προγράμματα σε έξι Δημοκρατίες της πρώην
Σοβιετικής 'Ενωσης, πάντα είναι λίγα εκατομμύρια δολάρια περισσότερα,
απ' ότι την προηγούμενη χρονιά.
Εφιαλτικά μοιάζει με το να παρακολουθείς τις
επαναλήψεις της σειράς Honeymooners στην τηλεόραση. Οι ηθοποιοί δεν
αλλάζουν ποτέ. Τα προβλήματα που συζητούνται είναι ανατριχιαστικά
επαναλαμβανόμενα (εκπαίδευση, ομοψυχία, εθνικά θέματα). Η Ολυμπιάδα του
2004 ακόμα προγραμματίζεται στην Αθήνα κι "εμείς" πρέπει ν'
αποφασίσουμε πως θ' αναμιχτεί η Ομογένεια, ενώ την ίδια ώρα οι 200,000
ομογενείς μας, στην ιστορική ελληνική κοινότητα της Μαριούπολης στην
Ουκρανία, ακόμα περιμένουν το ιατρικό κέντρο που "εμείς" αναγγείλαμε
ότι θα φτιάξουμε πριν τρία χρόνια.
Είναι οι προσδοκίες μας γιά ένα θεσμό που
δημιουργήθηκε μόνο πριν πέντε χρόνια πολύ μεγάλες; Αυτό είναι σίγουρα
μέρος του προβλήματος. Είναι λογικό να περιμένουμε από 11 ανθρώπους (το
προεδρείο του ΣΑΕ) να λύσουν αποτελεσματικά όλα τα προβλήματα που
αντιμετωπίζουν τα 5 εκατομ. Ελλήνων που είναι διασκορπισμένα σε
περισσότερες από 100 χώρες;
Αλλά, το ΣΑΕ, υποφέρει κυρίως εξαιτίας της δομής του
και των οργανωτικών ανεπαρκειών που το καθιστούν μη-αντιπροσωπευτικό
της ελληνικής Διασποράς και ως αποτέλεσμα είναι ανίκανο να ξεκαθαρίσει
ακριβώς ποιός είναι ο ρόλος του. 'Ετσι, μοιραία, έχει γίνει όχημα
δημόσιων σχέσεων γιά τους 'Ελληνες πολιτικούς που κοιτάζουν να
επωφεληθούν από την αίγλη της Διασποράς γιά ένα εγχώριο κοινό κι ένα
"αεροπλανάκι" γιά τους "επαγγελματίες 'Ελληνες" σε όλο τον κόσμο που
ταξιδεύουν δωρεάν στην πατρίδα κάθε δύο χρόνια. Το μόνο αξιοσημείωτο
έργο του ΣΑΕ -η προσπάθεια να προσφέρει υπηρεσίες υγείας στους 'Ελληνες
της πρώην Σοβιετικής 'Ενωσης- είναι το προσωπικό στοίχημα του πρόεδρου
του ΣΑΕ και δεν έχει συμβάλει καθόλου στην δημιουργία δομών γιά ένα
θεσμό διάρκειας.
Μεγάλες προσδοκίες
Το ΣΑΕ ιδρύθηκε στα 1995 ως μία "οργάνωση οργανώσεων".
Είχε στόχο να λειτουργήσει στην ουσία ως ένα κοινοβούλιο των απόδημων
Ελλήνων. Κανένας δεν ήξερε τι σήμαινε από τότε, αλλά ακουγόταν
ελπιδοφόρο και έτσι το ΣΑΕ αρχικά κέρδισε την υποστήριξη των
περισσότερων μεγάλων ελληνικών οργανώσεων. Η υπόληψη του ΣΑΕ άρχισε να
στραβώνει από την αρχή, καθώς οι δομικές του ανεπάρκειες γρήγορα έγιναν
δεκανίκι και έγινε εμφανές ότι η ελληνική κυβέρνηση κυριαρχούσε στην
Οργάνωση.
Σε μιά δημοσκόπηση του περιοδικού, που έγινε κατά την
διάρκεια της 3ης γεν. συνέλευσης τον Δεκέμβριο 1999, σχεδόν οι μισοί
των συνέδρων (48%) είπαν ότι η ανάμιξη της ελληνικής κυβέρνησης στο ΣΑΕ
ήταν έντονη, ενώ 15% δήλωσαν ότι το ΣΑΕ είναι κυβερνητική Οργάνωση.
Αυτή η εικόνα έχει ταυτιστεί με το ΣΑΕ, αν κι αυτό διατυμπανίζει ότι
είναι μη κυβερνητική Οργάνωση. 'Ηταν δε, οι στενές σχέσεις του ΣΑΕ με
την ελληνική κυβέρνηση που οδήγησαν την ΑΧΕΠΑ, την μεγαλύτερη λαϊκή
Οργάνωση απόδημων παγκόσμια, ν' αποσυρθεί από μέλος. "Το ΣΑΕ δεν
παρέχει ούτε τους σωστούς μηχανισμούς, ούτε το σωστό βήμα γιά την
ολοκλήρωση των στόχων της ΑΧΕΠΑ", λέει ο πρόεδρός της Γιώργος Δαριώτης,
που επισημαίνει, επίσης, "μιά παντελή έλλεψη επικοινωνίας" μεταξύ ΣΑΕ
και ΑΧΕΠΑ.
Στις γενικές Συνελεύσεις των χρόνων 1995 και 1997, τα μέλη
του ΣΑΕ αποφάσισαν να σταματήσουν την κυβερνητική βοήθεια και ανάμιξη.
Αντί όμως να καταλήξουν σε κάποιο σχέδιο δράσης που θα οδηγούσε το ΣΑΕ
στην ανεξαρτησία του, φαίνεται ότι αυτό τελευταία έχει έρθει κοντύτερα
στην ελληνική κυβέρνηση. Στα 1997, γιά παράδειγμα, δόθηκε στους
συνέδρους οικονομική ανάλυση των πεπραγμένων του ΣΑΕ. Στα 1999, δεν
έγινε καμία αναφορά στα οικονομικά του, εκτός της λακωνικής δήλωσης ότι
παρόμοια αναφορά δεν θα δίνεται στο μέλλον.
"Κάθε μέλος του προεδρείου προετοιμάζει μιά δήλωση
λογιστή, όπου σημειώνεται τι εισόδημα είχε και τι έξοδα έκανε", λέει ο
ταμίας του Κώστας Γεωργανάς. "Αυτή υποβάλεται στο γραφείο του πρόεδρου
του ΣΑΕ στο Σικάγο. Μετά ετοιμάζεται μιά επαγγελματική αναφορά γιά την
κυβέρνηση και όλα αυτά δίνονται στην Γενική Γραμματεία Απόδημου
Ελληνισμού. Ο προϋπολογισμός του ΣΑΕ εγκρίνεται και επιχορηγείται από
το κράτος και συνεπώς το κράτος λαμβάνει τις αναφορές. Η γενική
Συνέλευση του ΣΑΕ δεν εγκρίνει τον προϋπολογισμό μας και συνεπώς δεν
έχουμε (την υποχρέωση) να τους δώσουμε αναφορά. Αν το κράτος θέλει να
το πράξει αυτό, μπορούν να το κάνουν".
(Το περιοδικό υπόβαλε αρκετές γραπτές αιτήσεις σε διάστημα δύο μηνών
ζητώντας λεπτομέρειες γιά το πως χρηματοδοτείται και πως ξοδεύονται τα
χρήματά του, αλλά το ΣΑΕ δεν απάντησε σε κανένα από τα γράμματα γιά
πληροφόρηση).
Απογευματινό πάρτι
'Αλλο ένα θέμα που έχει πλήξει το ΣΑΕ από την ίδρυσή του,
είναι αυτό της εκπροσώπησης: Γιά την ακρίβεια, πως γίνεται μιά Οργάνωση
μέλος του και πως επιλέγονται οι εκπρόσωποι-αντιπρόσωποι. Και πάλι, οι
αποφάσεις των γενικών Συνελεύσεων 1995 και 1997 ξεκάθαρα δηλώνουν ότι
υπάρχει ανάγκη καλύτερου συστήματος εκπροσώπησης. Το σχετικό ψήφισμα
στα 1997 αναφέρει: "Η ελληνική κυβέρνηση, ο αρμόδιος υπουργός και ο
γενικός Γραμματέας Απόδημου Ελληνισμού είναι υπεύθυνοι γιά την
εκπροσώπηση του ΣΑΕ. Αυτό δεν μπορεί να συνεχιστεί".
'Ομως, ακόμα και το τελευταίο προεδρικό διάταγμα γιά το
ΣΑΕ, με ημερομηνία 24 Νοεμβρίου 1999, μία εβδομάδα δηλ. πριν την
τακτική γεν. Συνέλευση, αφήνει παράθυρα γιά πολλές ασυνέπειες και
επιτρέπει και πάλι στην κυβέρνηση να ελέγχει την διαδικασία επιλογής. Η
εκπροσώπηση, στο μεταξύ, δεν είναι ανάλογη με το μέγεθος των κοινοτήτων
της Διασποράς παγκόσμια, ούτε αντανακλά τις νεότερες γενιές των
απόδημων που ανήκουν στην δεύτερη, τρίτη και τέταρτη γενιά της
Διασποράς. Δημοσκόπηση του περιοδικού που έγινε στα 1995, στην πρώτη
γεν. Συνέλευση, κατάληξε στο συμπέρασμα ότι 71% των συνέδρων είχαν
γεννηθεί στην Ελλάδα. Παρά τις επανειλημμένες διαβεβαιώσεις ότι αυτό θ'
άλλαζε, στην δεύτερη γεν. Συνέλευση το ποσοστό αυτό έπεσε ελαφρά στα
65% (1999).
Η κατάσταση αυτή χειροτερεύει, αφού η διαδικασία
προσκλήσεων είναι πράγματι της τελευταίας στιγμής. Πολλοί σύνεδροι
ειδοποιήθηκαν λίγες ημέρες πριν, γιά την συμμετοχή τους στη γενική
Συνέλευση του χρόνου που πέρασε και τους είπαν "να φέρουν κι έναν φίλο"
γιά να συμμετάσχει σ' ένα από τα πέντε περιφερειακά φόρουμ (νεολαία,
επιχειρηματίες, ακαδημαϊκοί και άνθρωποι τπου Πολιτισμού, γυναίκες και
πολιτικοί της διασποράς) που γίνονται στη Θεσσαλονίκη. 'Αλλα πέντε
11μελή εκλέγονται κατά την διάρκεια αυτών των φόρουμ και αυτοί οι
σύνεδροι γίνονται αυτόματα ψηφίζοντα μέλη της γενικής συνέλευσης. Αυτή
η περίπλοκη διαδικασία επιλογής έχει οδηγήσει στο "φούσκωμα" του
αριθμού των συνέδρων: Από 255 στα 1995, έγιναν 350 στα 1997 και 591 στα
1999.
Παρά την διευρυμένη αυτή σύνθεση, επτά από τα εννέα αρχικά
μέλη του προεδρείου παραμένουν στις θέσεις τους. Ο Δημήτρης
Κωνσταντινίδης εκλέγηκε τρεις φορές ως ο γραμματέας του ΣΑΕ
εκπροσωπώντας την Μελβούρνη, αλλά πέρασε το μεγαλύτερο μέρος του 1999
ζώντας στην Ελλάδα. Οι σύνεδροι από την Αυστραλία παραπονιούνται ότι ο
Κωνσταντινίδης δεν εκπροσωπεί καμία αυστραλιανή Οργάνωση. Το
αναθεωρημένο όμως προεδρικό διάταγμα, θεωρητικά του επιτρέπει να
εκλέγεται εφ' όρου ζωής, αφού διατηρεί το δικαίωμα να προσκαλείται
συνεχώς στις Συνελεύσεις, ως μέλος του προεδρείου.
Καλή διασκέδαση
Υπάρχουν τρία είδη παικτών στο σύμπαν του ΣΑΕ: Οι ηγέτες
του ΣΑΕ, οι σύνεδροι/μέλη του ΣΑΕ και οι 'Ελληνες πολιτικοί. Όλοι,
φαίνεται να έχουν βολευτεί με την κατάσταση όπως αυτή είναι τώρα. Οι
σύνεδροι εξοικονομούν ένα δωρεάν ταξιδάκι στην Ελλάδα κάθε δύο χρόνια,
με όλα τα έξοδα πληρωμένα και την ευκαιρία να συναντηθούν με φίλους και
πολιτικούς. Αφού οι σύνεδροι επιστρέψουν σπίτια τους, δεν έχουν καμία
υποχρέωση προς το ΣΑΕ. Το προεδρείο του ΣΑΕ τρέχει γιά την επανεκλογή
του και μετά χρηματοδοτείται από την ελληνική κυβέρνηση γιά να ενεργεί
ως "ηγέτες" της ομογένειας. 'Οσο δε περνά ο καιρός, θα γίνεται
δυσκολότερο γιά ένα νέο υποψήφιο να μπει στο χώρο του ΣΑΕ και ν'
ανταγωνιστεί το σημερινό καθεστώς.
'Ισως η μεγαλύτερη επιτυχία του ΣΑΕ να είναι η αφύπνιση
του ενδιαφέροντος γιά τον απόδημο Ελληνισμό στην ίδια την Ελλάδα και
αυτό οφείλεται κύρια στο ενδιαφέρον των Ελλήνων πολιτικών γιά το ΣΑΕ.
Πριν 10 χρόνια, ήταν σπάνιο μιά εφημερίδα να γράψει γιά τους
επιτυχημένους 'Ελληνες στο εξωτερικό. Σήμερα, τηλεοπτικές εκπομπές,
εφημερίδες, ταινίες, δήμοι, υπουργεία, ακόμα κι επιχειρήσεις, έχουν
αρχίσει να συμπεριλαμβάνουν την Διασπορά στο πρόγραμμά τους.
Αλλά, έχει η παγκόσμια κοινότητα καταλάβει την παρουσία
του ΣΑΕ τα τελευταία πέντε χρόνια; Μάλλον όχι. Και το μέλλον δεν
υπόσχεται πολλά.
Ο Χανς Γιόγκεν Χελμς, αξιωματούχος της Οργάνωσης
"Παγκόσμιοι Δανοί" εκπλάγηκε όταν άκουσε ότι ο μόνος τρόπος γιά να
γίνει κανείς μέλος του ΣΑΕ ήταν αν ήδη ήσουν πρόεδρος ή μέλος του
προεδρείου κάποιας επίλεκτης ελληνικής οργάνωσης στο εξωτερικό.
Αντίθετα, οι "Παγκόσμιοι Δανοί" δέχονται στους κόλπους τους
οποιονδήποτε Δανό που ενδιαφέρεται και ζει στο εξωτερικό. Το ΣΑΕ καλά
θα κάνει να καταλάβει ότι ένας επαγγελματίας νέος Ελληνομερικανός, γιά
παράδειγμα, δεν έχει και πολύ όρεξη να γίνει μέλος και στη συνέχεια
αξιωματούχος των Πελοποννησίων Νέας Υόρκης (επιλέγουμε τυχαία μιά
Οργάνωση), απλά και μόνο γιά να πάει στη Θεσσαλονίκη δωρεάν κάθε δύο
χρόνια. 'Ετσι, το ΣΑΕ, θα πρέπει σύντομα να βρει έναν τρόπο να γίνει
πραγματικά όργανο εκπροσώπησης της ελληνικής Διασποράς του σήμερα. Η
Διασπορά έχει διανύσει μακρύ δρόμο και οι παλαιομοδίτικες
πολιτικάντηκες πρακτικές, απλά δεν έχουν πέραση πιά.
Mαρίνα Φράγκου
|
|
